اسکلروتراپی چیست؟ راهنمای کامل عوارض، مراحل و هزینه
اسکلروتراپی (Sclerotherapy) یکی از رایجترین و موثرترین روشها برای درمان رگهای واریسی و عنکبوتی است؛ روشی که در آن پزشک با تزریق یک محلول مخصوص به داخل رگ، باعث بستهشدن و محو تدریجی آن میشود. برخلاف تصور رایج، این روش نهتنها برای پا، بلکه برای دست و صورت نیز کاربرد دارد. در این صفحه، گامبهگام مراحل انجام، عوارض، و هزینه اسکلروتراپی را بررسی میکنیم تا تصمیم آگاهانهتری درباره این روش بگیرید.
اسکلروتراپی چیست؟
اسکلروتراپی (اسکلرو به معنای سخت و تراپی به معنای درمان) یک روش غیرجراحی برای درمان واریس و رگهای عنکبوتی است. طی این روش متخصص عروق مادهای به نام اسکلروزانت را مستقیما به رگ آسیب دیده تزریق میکند. ماده تزریقی با تحریک، التهاب یا سوزاندن دیواره داخلی ورید، از عبور جریان خون در داخل آن جلوگیری مینماید. به این ترتیب رگ مسدود شده، عملکرد آن متوقف گشته و پس از مدتی توسط بدن جذب میشود. این تکنیک به صورت سرپایی بدون بیهوشی ظرف مدت زمان کوتاه قابل انجام است، اما معمولا فقط برای رگهای واریسی کوچک کاربرد دارد.
اسکلروتراپی برای چه کسانی مناسب است؟
تعیین صلاحیت انجام اسکلرو تراپی در حوزه اختیارات متخصص عروق است. در جلسه مشاوره، پزشک با توجه به نوع و اندازه رگ تشخیص میدهد بیمار کاندید اسکلروتراپی هست یا نه. به طور کلی این روش برای درمان رگهای واریسی کوچک تا متوسط انجام میشود. علاوه بر آن با وجود ایمن بودن یکسری از عوامل یا بیماریها میتواند مانع از درمان واریس با تزریق شود که عبارتند از:
- داشتن رگهای واریسی بزرگ
- زنان در دوران بارداری یا شیردهی
- ابتلا به ترومبوز ورید عمقی (DVT)
- ابتلا به آمبولی ریه (PE)
- سابقه ابتلا به لخته خون
- ابتلا به دیابت کنترل نشده
- ابتلا به بیماری کلیوی
- داشتن عفونت فعال در ناحیه تزریق
انواع روش های اسکلروتراپی
اسکلروتراپی از لحاظ نوع ماده تزریقی با دو روش مختلف انجام میشود که عبارتند از:
- اسکلروتراپی مایع
- فوم اسکلروتراپی
در ادامه هر یک از این دو روش را بررسی خواهیم کرد.
اسکلروتراپی مایع
در این روش، پزشک ماده اسکلروزان را به صورت مایع در داخل رگ تزریق میکند. مایع تزریقی با قدرت قابل قبول باعث تحریک دیواره رگ و مسدود شدن آن میشود. این متد برای رگهای عنکبوتی یا وریدهای کوچک تا متوسط کاربرد دارد.
فوم اسکلروتراپی
فوم اسکلرو تراپی یک ماده بسیار موثر برای درمان عروق واریسی نسبتا بزرگ است. در این روش، پزشک با استفاده از یک شیر آب سه راهه و پمپاژ مخلوطی از ماده اسکلروزانت با هوا یا گاز بین دو سرنگ، محلولی به شکل فوم تولید میکند. فوم حاصل با پر کردن فضای داخل رگ، مسیر عبور جریان را مسدود نموده و رگ واریسی را از بین میبرد. این این روش بیشتر برای درمان وریدهای بزرگ یا حتی واریس شاخهای استفاده میشود.
آمپول های اسکلروتراپی: نام، نوع و کاربرد
آمپول اسکلروتراپی همان دارویی است که طی فرایند درمان برای تحریک دیواره رگ واریسی تزریق میشود. آمپولهای زیادی در این راستا وجود دارد که آمپول پولیدوکانول معروفترین آنها به شمار میرود. علاوه بر آن، آمپول سدیم تترا دسیل سولفات، آمپول سالین هیپرتونیک و حتی الکل هم توسط متخصصان عروق استفاده میشود. نوع هر آمپول متفاوت است؛ برخی از آنها دترجنت (تخریب رگ مثل شوینده)، برخی دیگر اسموتیک (تخریب با غلظت بالای نمک) و پارهای هم تحریکی (تخریب با سوختگی) هستند. در جدول زیر رایجترین آمپولهای اسکلرو تراپی را معرفی کردهایم:
نام آمپول اسکلروتراپی | نوع | کاربرد | قیمت آمپول اسکلروتراپی |
پولیدوکانول (Polidocanol) | دترجنت | درمان رگ عنکبوتی، درمان واریس کوچک تا متوسط | بالا |
سدیم تترا دسیل سولفات (Sodium Tetradecyl Sulfate) | دترجنت | درمان واریس متوسط تا بزرگ | بالا |
سالین هیپرتونیک (Hypertonic Saline) | اسموتیک | درمان رگ های عنکبوتی ریز | پایین |
گلیسرین کروماته (Chromated Glycerin Glycerol) | اسموتیک/تحریکی | وریدهای بسیار ظریف | متوسط |
الکل (Ethanol) | تحریکی | وریدهای خاص و بزرگ | متوسط |
اتانولآمین اولئات (Ethanol amine Oleate) | دترجنت/تحریکی | وریدهای خاص | متوسط |
مراحل انجام اسکلروتراپی
پروسه اسکلروتراپی واریس بسیار سریع (15 الی 30 دقیقه) و سرپایی است. مراحل این روش درمان عروق واریسی به شرح زیر است:
- معاینه اولیه: در جلسه اول پزشک بیمار را معاینه میکند تا بعد از ارزیابی رگهای واریسی و سوابق پزشکی فرد، صلاحیت وی را برای تزریق واریس مشخص نماید.
- بررسی محل وریدها: سپس با استفاده از ترفندهای مختلف، محل دقیق رگهای آسیب دیده توسط پزشک مشخص میشود.
- ضدعفونی کردن پوست: ناحیه تحت درمان تمیز شده و پوست به صورت کاملا دقیق ضدعفونی میگردد.
- اعمال بی حسی موضعی: با توجه به ناراحتی و درد خفیف هنگام تزریق، ممکن است پزشک از بی حسی موضعی هم استفاده کند.
- تزریق ماده اسکلروزانت: در این مرحله با استفاده از یک سوزن ظریف، ماده اسکلروزانت مستقیما به داخل رگ تزریق میشود.
- ماساژ ناحیه: بعد از هر نوبت تزریق، پزشک با ماساژ ناحیه ماده تزریقی را در رگهای توزیع میکند؛ البته برخی از پزشکان برای این کار از پد فشاری استفاده میکنند.
- تکرار تزریق و ماساژ: پروسه تزریق و ماساژ ناحیه چندین بار تکرار میشود تا تمام رگهای واریسی تحریک شوند.
- بانداژ ناحیه تحت تزریق: در نهایت پای بیمار با استفاده از بانداژ مخصوص یا جوراب واریس پوشانده میشود. این کار ضمن بسته شدن کامل رگها، به عدم بازگشت خون در آنها کمک میکند.
اسکلروتراپی در نواحی خاص بدن
تزریق واریس یا همان اسکلروتراپی تنها یک روش درمانی برای واریس پا نیست، این متد برای درمان واریس صورت و دست هم مورد استفاده قرار میگیرد. برخی از رایجترین نواحی کاربرد اسکلرو تراپی عبارت است از:
اسکلروتراپی دست
در این روش با استفاده از تزریق مستقیم ماده اسکلروزانت به داخل رگ، واریس دست برطرف میشود.
اسکلروتراپی صورت
در این روش با استفاده از تزریق مسیتم آمپول اسکلروزانت به داخل رگ، واریس صورت از بین میرود.
عوارض و خطرات احتمالی اسکلروتراپی
بعد از اسکلروتراپی واریس مشابه تمام درمانها ممکن است یکسری از عوارض جانبی گریبانگیر بیمار باشد. خوشبختانه بیشتر این عوارض موقتی بوده و ظرف چند روز تا چند هفته برطرف میشود. شایعترین عوارض ناشی از اسکلرو تراپی عبارت است از:
- کبودی
- تورم
- حساسیت
- قرمزی
- سوزش
- گرفتگی خفیف
در موارد نادرتر، به خصوص زمانی که تزریق واریس توسط یک متخصص غیر حرفهای انجام شود، بیمار ممکن است عوارض شدیدتر و خطرناکتری تجربه کند. این عوارض عبارتند از:
- هایپرپیگمانتاسیون یا تغییر رنگ پوست
- فلبیت سطحی (التهاب وریدی)
- خونریزی یا هماتوم
- عفونت ناحیه تزریق
- برجستگیهای کوچک و سفت (فیبروز)
- تشکیل لخته خون
- زخم پوستی
- آسیب عصبی
عوارض ناشی از اسکلروتراپی بعد از درمان موقتی هستند. همچنین عوارض واریس بسیار خطرناکتر عوارض درمان ان میباشد.
مراقبت های بعد از اسکلروتراپی
بلافاصله بعد از تزریق واریس بیمار میتواند فعالیتهای روزمره خود را آغاز کند. این روش درمانی نیاز به مراقبتهای زیادی ندارد؛ با این حال رعایت چند مورد برای بهبود سریعتر و موفقیت درمان بسیار مهم و کلیدی است. مهمترین نکات مراقبتی بعد از اسکلروتراپی عبارت است از:
- بانداژ فشاری یا جوراب واریس کلاس دو باید برای 7 الی 10 روز طبق دستور پزشک پوشیده شود. این اقدام جهت جلوگیری از بازگشت خون به داخل رگ واریسی ضروری است.
- پیاده روی روزانه بعد از تزریق واریس اهمیت زیادی دارد. این کار میتواند از لخته شدن خون جلوگیری نماید.
- فعالیتهای سنگین، ایستادن طولانی مدت و ورزشهای هوازی تا چند مدت ممنوع است. این اقدامات موفقیت درمان را کاهش میدهند.
- حمام کردن با آب داغ یا رفتن به تفریحات آبی نظیر سونا میتواند روی درمان تاثیرات منفی بگذارد. بنابراین در 48 ساعت اول حمام نکنید. بعد از آن میتوانید بدون استفاده از آب داغ دوش بگیرید.
- قرار گرفتن در معرض تابش مستقیم خورشید باعث تغییر رنگ پوست ناحیه درمان میشود. پس تا حدامکان از آفتاب دور بمانید.
- ممکن است برای تسریع بهبود رگها پزشک برایتان پماد تجویز کند. آن را به موقع مصرف کنید.
- پیگیری مجدد برای معاینات بعدی بیمار تحت نظر پزشک بسیار مهم است. این مورد را پشت گوش نیندازید.
مزایای اسکلروتراپی
از مهمترین مزایای درمان واریس با اسکلروتراپی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- روش کم تهاجمی (بدون مداخله جراحی)
- درمان فوری (ظرف نهایتا 30 دقیقه)
- بدون نیاز به بیهوشی
- بدون نیاز به بستری
- دوره نقاهت کوتاه
- عوارض بسیار کم
- هزینه مقرون به صرفه
هزینه اسکلروتراپی
قیمت اسکلروتراپی واریس از فردی به فرد دیگر متغیر است؛ انجام این روش به صورت تقریبی 6.500.000 هزار تومان برای یک پا و 13 میلیون تومان برای دو پا هزینه دارد. البته این عدد تنها یک برآورد کلی است؛ چرا که هزینه نهایی درمان بر اساس عواملی نظیر نوع واریس، محل آن، وسعت آن، آمپول مصرفی، مقدار محلول اسکلروزان مصرف شده و تعداد جلسات درمانی بستگی دارد.
برای اطلاع دقیقتر از هزینه اسکلرو تراپی واریس پا کافی است با کارشناسان ما تماس بگیرید.
مقایسه اسکلروتراپی و لیزر واریس
اسکلروتراپی و لیزر واریس هر دو روشی غیرتهاجمی بدون مداخله جراحی برای درمان واریس هستند که اولی با تزریق محلول به داخل رگ، دومی با هدایت انرژی برای بستن رگ کار میکند. این روش شباهت و تفاوتهای زیادی دارند که در ادامه آنها را با هم مرور میکنیم:
پارامتر | اسکلروتراپی | لیزر واریس |
روش درمان | تزریق محلول اسکلروزانت به داخل رگ | هدایت انرژی برای بستن رگ |
کاربرد | رگ عنکبوتی، واریس کوچک تا متوسط | واریس بزرگ |
میزان تهاجم | غیرتهاجمی | غیرتهاجمی |
برش | ندارد | سوراخ کوچک |
بی حسی | معمولا ندارد | دارد |
مدت زمان درمان | 15 الی 30 دقیقه | 30 الی 60 دقیقه |
طول نقاهت | بسیار کوتاه | کوتاه |
میزان درد | خفیف | خفیف تا متوسط |
تعداد جلسات | 1 الی 6 جلسه | معمولا 1 جلسه |
اثربخشی | عالی برای رگهای ریز | عالی برای رگهای درشت |
هزینه | کم | بالا |
تجربه واقعی بیماران از اسکلرو تراپی
نظر بیماران قبلی کلینیک دکتر اقدسی و سایر مراجع پزشکی مثل سایت نی نی سایت درباره اسکلروتراپی نشان میدهد بیماران از نتایج حاصل از این روش احساس رضایت داشتهاند. تقریبا اکثر افراد ادعا میکنند تزریق بدون درد و نگرانی انجام شده و بعد از درمان هیچگونه بازگشتی وجود نداشته است. البته در میان نظرات میتوان یکسری از نگرانیها را هم مشاهده کرد. برخی از بیماران معتقدند این روش تاثیر خوبی روی رگهای واریسی بزرگ ندارد. همچنین برخی ادعا کردهاند بعد از درمان با تغییر رنگ پوست مواجه شدهاند.
نکته مهم این که اکثر بیماران ادعا میکنند انتخاب کلینیک واریس معتبر برای انجام اسکلروتراپی تاثیر چشمگیری در بهبود واریس دارد.
سوالات متداول
اسکلروتراپی چند جلسه نیاز دارد؟
اغلب اوقات 1 جلسه، اما گاهی اوقات بیمار باید 4 الی 6 جلسه را برای از بین بردن رگ آسیب دیده طی کند.
آیا اسکلروتراپی درد دارد؟
خیر؛ سوزن به کار رفته در تزریق بسیار ظریف است. از طرفی متخصص عروق قبل از تزریق معمولا از بی حسی موضعی استفاده میکند. بنابراین هیچ دردی احساس نخواهید کرد.
بعد از اسکلروتراپی چه مراقبت هایی لازم است؟
پوشیدن جوراب فشاری، پیاده روی مرتب، عدم فعالیت سنگین، حمام کردن با آب ولرم، دوری از تابش خورشید، استفاده از پماد و مراجعه نزد
هزینه اسکلروتراپی به چه عواملی بستگی دارد؟
نوع واریس، محل آن، وسعت آن، آمپول مصرفی، مقدار محلول اسکلروزان مصرف شده و تعداد جلسات
تفاوت اسکلروتراپی با فوم اسکلروتراپی چیست؟
در اسکلروتراپی یک مایع ساده تزریق میشود اما در فوم اسکلروتراپی فوم حاصل از ترکیب مایع و گاز. فوم برای درمان رگهای واریسی بزرگتر کاربرد دارد. این دارو ضمن اثربخشی بالاتر با هزینه بیشتر انجام میشود.