درمان واریس: روشهای قطعی، خانگی و پزشکی
بیماری واریس یک مشکل شایع عروقی است که به دلیل ضعف دریچه لانه کبوتری و اختلال در گردش خون ایجاد میشود. این بیماری با علائمی مثل تورم، درد، برجستگی رگها، سنگینی در پاها و غیره خود را نشان میدهد. در موارد شدیدتر، عوارض جدیتر مثل لخته شدن خون هم بروز پیدا میکند. درمان واریس علاوه بر جنبه زیبایی، بر جلوگیری از پیشرفته بیماری و ایجاد این عوارض خطرناک است. به طور کلی درمان خانگی واریس پا تنها میتواند علائم بیمار را کاهش دهد، برای درمان قطعی واریس باید فرد حتما به کلینیک دکتر عروق مراجعه نماید.
فرم مشاوره را پر کنید تا دکتر مهرداد اقدسی شخصا به صورت رایگان شما را معاینه کند.
اطلاعات شما با موفقیت ارسال شد
مشاورین کلینیک پس از بررسی دکتر با شما تماس خواهند گرفت.
واریس چیست؟
واریس به انگلیسی (Varicose veins) به معنای تورم، پیچ خوردگی و گشادشدن رگها است. این بیماری به خاطر نارسایی دریچه لانه کبوتری، ضعف سیاهرگها در هدایت خون به سمت قلب، بازگشت خون به سمت پایین و تجمع آن در رگ بروز پیدا میکند. در این وضعیت رگهای آبی یا بنفش برآمده روی سطح پوست بیمار ظاهر میشود، البته گاهی اوقات مویرگهای نازک ملقب به رگ عنکبوتی به رنگ قرمز هم در اطراف واریس ایجاد میگردد. این عارضه در نقاط مختلف بدن مثل کمر، صورت، شکم و غیره بروز پیدا میکند، اما بیشتر در پاها رایج است. بیماری واریس پا با درد، سنگینی، تورم و تغییر رنگ پوست فرد را آزار میدهد. در موارد نادر ممکن است بیمار عوارض جدیتر مثل زخم پوستی، لخته شدن خون و نارسایی وریدی را تجربه کند.
انواع رگهای واریسی
رگ های واریسی که در طول درمان واریس پا با آن روبرو هستیم، بر اساس شکل ظاهری، رنگ و شدت بیماری به چند دسته تقسیم میشوند. انواع رگ واریسی عبارت است از:
- واریس طنابی: شایعترین نوع واریس است که معمولا به صورت رگهای متورم و قطور آبی یا بنفش (به شکل طناب) ظاهر میشود. این نوع واریس بیشتر در ساق یا ران پا بروز پیدا میکند.
- واریس عنکبوتی: این نوع واریس شامل خطوط نازک و ظریف میشود که معمولا به رنگ قرمز، آبی یا بنفش شبیه به تار عنکبوت نزدیک به سطح خارجی پوست است.
- واریس مشبک: این نوع واریس از واریس طنابی کوچکتر و از واریس عنکبوتی بزرگتر است که بیشتر به رنگ آبی یا سبز روی پوست نمایان میگردد.
علائم واریس پا
بیماری واریس پا نشانههای زیادی دارد که ابتلای فرد را به این بیماری آشکار میسازد. اصلیترین علامت واریس ایجاد رگهای پیچ خورده به رنگ آبی یا بنفش روی پوست است، اما علائم بیماری تنها به این مورد ختم نمیشود. رایجترین علائم واریس عبارتند از:
- ایجاد رگهای بنفش یا آبی روی پوست
- ایجاد رگهای پیچ خوردگی و برجسته روی پوست
- سنگینی، درد، فشار و خارش بر روی پوست
- گرفتگی عضلات ساق یا ران پا؛ به خصوص در شب
- تورم خفیف پاها؛ به ویژه مچ پا
- درد پا بعد از نشستن یا ایستادن طولانی مدت
- تغییرات رنگ پوست در پا یا مچ پا
- خشکی، قرمزی، پوسته پوسته شدن و ترک خوردن پوست پا
- ایجاد زخم واریس با روند بهبودی بسیار کند
- ترومبوز وریدی عمقی
- احساس ضربان در پاها
علت واریس پا
علت بیماری واریس پا از فردی به فرد دیگر فرق میکند؛ با این حال برخی از دلایل رایج ابتلا به واریس شامل موارد زیر میشود:
- ژنتیک
- افزایش سن
- جنسیت مونث
- افزایش وزن
- بارداری
- رژیم غذایی بد
- سابقه جراحی
- تغییرات هورمونی
- تحرک ناکافی
- سابقه ایجاد لخته خون در پا
- نشستن یا ایستادن طولانی مدت
- سابقه خانوادگی ابتلا به واریس
خطرات و عوارض عدم درمان واریس
اگر بیمار به موقع برای درمان واریس پا اقدام نکند، شدت واریس به تدریج بیشتر شده و در وهله اول عوارضی مثل درد، سنگینی، خستگی و تورم پاها شروع میشود. این عوارض کیفیت زندگی بیمار را کاهش میدهند. با افزایش فشار روی سیاهرگها، پوست ناحیه ساق پا و کچ پت دچار تغییر رنگ، تیرگی، خشکی و ضخامت میشود که ظاهر نازیبایی دارد.
با پیشرفتهتر شدن بیماری، خطر واریس پا تازه شروع میشود. در مراحل پیشرفتهتر، عوارضی نظیر زخم وریدی، ترومبوفلبیت، خونریزی و ایجاد لخته خون میتواند سلامتی بیمار را تهدید نماید. بنابراین با درمان سریع واریس باید از بروز آسیبهای جدی اجتناب کرد.
تشخیص واریس
تشخیص بیماری واریس اولین قدم برای درمان واریس پا به شمار میرود. متخصص عروق برای تشخیص رگهای واریسی مراجعه کننده را معاینه بالینی میکند. در این مرحله متخصص به دنبال رگهای برجسته، پیچ خورده و سایر نشانهها میگردد. همچنین متخصص با بررسی علائمی نظیر درد، خارش، سنگینی، تورم یا گرفتگی در عضلات پا این بیماری را تشخیص میدهد. در این پروسه بررسی عوامل خطر مثل سابقه خانوادگی، جراحی، بارداری و اضافه وزن هم بسیار موثر است. علاوه بر معاینه بالینی و بررسی علائم، ممکن است پزشک برای تشخیص بهتر واریس از روشهای پیشرفته زیر هم استفاده کند:
- سنوگرافی داپلر
- سونوگرافی داخل عروقی
- سونوگرافی داپلکس رنگی
- فتوپلتیسموگرافی
- ونوگرافی
- سیتیاسکن و ام آر آی
درمان خانگی واریس
درمان واریس پا در خانه جایگزین درمان پزشکی نیست. روشهای خانگی برای کاهش علائم، جلوگیری از پیشرفت بیماری و بهبود گردش خون مفید هستند؛ اما نمیتوان از انها به عنوان درمان قطعی واریس پا در خانه استفاده کرد. برای بهبود واریس در خانه راهکارهای زیر به شدت توصیه میشود:
- از پوشیدن لباس تنگ خودداری کنید تا جریان خون به خوبی گردش داشته باشد.
- ماساژ ناحیه واریسی شده با روغن ملایم یا کرم مرطوب کننده هم برای گردش خون مفید است.
- دراز کشیدن و بالا نگهداشتن پاها از سطح قلب باعث تخلیه خون از رگهای واریسی میشود.
- پوشیدن جوراب واریس ضمن جلوگیری از تورم رگها گردش خون در داخل رگ را تسهیل میبخشد.
- کنترل وزن و رسیدن به وزن مناسب از فشار بیش از حد به سیاهرگها جلوگیری میکند.
- فعالیت بدنی منظم مثل پیاده روی، دوچرخه سواری و شنا برای بهبود واریس موثر است.
- رعایت یک رژیم غذایی سالم و پرفیبر شامل میوهها، سبزیجات و غلات کامل، همراه با مصرف کافی آب، به سلامت عروق کمک مینماید.
سرکه سیب درمان قطعی واریس پا
برخی معتقدند سرکه سیب برای درمان واریس موثر است. به گفته این افراد استعمال موضعی سرکه سیب روی پوست میتواند به طور موقت علائمی نظیر تورم، سنگینی یا سوزش در گاها را کاهش دهد؛ اگرچه این ادعا منبع علمی ندارد. فراموش نکنید برای انجام این کار نباید سرکه غلیظ را روی پوست بمالید، چرا که ممکن است باعث تحریک پوست شود. باید سرکه سیب را با یک لیوان آب مخلوط کنید و با آغشتن یک پارچه تمیز به محلول حاصل پوست پای خود را تمیز کنید.
وازلین برای واریس
وازلین به عنوان یک مکمل جهت درمان واریس پا نقش موثری دارد. وازلین به دلیل خاصیت نرم کنندگی و مرطوب کنندگی بهترین گزینه برای رفع خشکی ناشی از واریسی شدن پاها است. بنابراین افراد مبتلا به واریس که از خشکی، ترک و خارش سطحی پوست پا رنج میبرند، میتوانند با استفاده از وازلین نشانههای نامطلوب را از دست بدهند. برای استفاده از وازلین کافی است پوست خود را تمیز کنید، سپس آن را روی سطح پوستتان ماساژ دهید.
درمان واریس با اب سرد
استفاده از آب سرد (یا دوش سرد و کمپرس سرد) میتواند بهعنوان یک روش کمکی در کاهش علائم بیماری واریس مفید باشد، اما درمان قطعی واریس محسوب نمیشود. آب سرد باعث تنگ شدن موقت رگهای سطحی (انقباض عروق) میشود؛ در نتیجه میتواند به کاهش تورم، احساس سنگینی، درد و خستگی پاها کمک کند. همچنین سرما جریان خون سطحی را کمتر کرده و ممکن است احساس آرامش و سبک شدن پاها را ایجاد کند. روش استفاده معمول این است که پاها را چند دقیقه با آب خنک تا سرد شستوشو دهند یا از کمپرس سرد روی نواحی دچار واریس استفاده شود.
درمان واریس با اب نمک
استفاده از آب نمک (نمکدرمانی یا شستوشو با آب نمک) یک روش خانگی است که بعضی افراد برای کاهش علائم واریس به کار میبرند، اما باید بدانیم که هیچ شواهد علمی قوی وجود ندارد که آب نمک بتواند واریس را درمان کند یا رگهای واریسی را از بین ببرد. آب نمک با خواص خود تنها میتواند باعث کاهش موقت خستگی، سنگینی، درد و تورم شود. این روش خانگی توانایی درمان سریع واریس را ندارد.
درمان واریس با طب سنتی
تغذیه سالم یک راهکار عالی برای درمان واریس پا محسوب میشود. بنابراین در صورت ابتلا به واریس باید رژیم غذایی خود را تغییر دهید. برای درمان یا دست کم بهبود واریس میتوانید خوراکیهای زیر را مصرف کنید:
- میوه و سبزیجات؛ نظیر شاهی، چغندر، رزماری، توت، برگ زردآلو، انجیر خشک، موز، گیلاس، پرتقال، لیمو، تمشک، آووکادو، زنجبیل، فلفل دلمهای
- فلز مس؛ نظیر ماچوبه، جگر گاو، بادام
- غذاهای کم نمک
- لبنیات کم چرب
- پروتئین بدون چربی
- آب به اندازه کافی
- فلاونوئیدها؛ نظیر سیب
- حبوبات؛ نظیر جو دو سر، دانه چیا
- دمنوش؛ نظیر چای سبز و زنجبیل
- ویتامین D؛ نظیر تخم مرغ، ماهی، سویا
- ویتامین C
- شکلات تلخ
به طور همزمان باید از مصرف نمک، الکل، فرآوردههای گوشتی، شیرینیجات، غذاهای کنسروی، کافئین و کربوهیدرات تصفیه شده خودداری کنید.
درمان واریس با طب سنتی
درمان واریس در طب سنتی شامل روشهایی برای بهبود جریان خون، کاهش التهاب و سبکتر شدن پاها است. اما نباید به دنبال درمان سریع واریس در طب سنتی باشید. طب سنتی تنها نقش کمکی برای کاهش علائم واریس را دارد. به گفته برخی از پزشکان این حوزه، مصرف موضعی روغنهایی مثل روغن زیتون، سیاهانه و کنجد برای ماساژ ملایم پاها بسیار مفید است. همچنین استفاده از برخی گیاهان نظیر شاه بلوط، جینکو بیلوبا و عصاره هسته انگور هم میتواند به صورت خفیف ورم و التهاب ناشی از واریس را کاهش دهد. هر چند برای مصرف این محصولات باید از پزشک مشورت بگیرید. حجامت و زالودرمانی هم دو روش پرطرفدار در طب سنتی برای بهبود واریس هستند.
درمان واریس پا با حجامت
حجامت یا روشهای مشابه با ایجاد مکش روی پوست، ممکن است باعث افزایش جریان خون سطحی در ناحیه بیماری شود و در کوتاهمدت احساس سبکی یا کاهش درد ایجاد کند. با این حال، ادعایی که گفته میشود «خون تازه، لنف و اکسیژن وارد رگها شده و خون قدیمی خارج میشود و رگها درمان میشوند» از نظر علمی درست نیست. بیماری واریس به علت نارسایی دیچههای وریدی در سیاهرگها بروز پیدا میکند. بنابراین ورود خون تازه هیچ کمکی به درمان بیماری نکرده و تنها علائم را کاهش میدهد.
درمان دارویی واریس پا
دارو درمانی واریس چندان کارایی ندارد؛ مصرف دارو ها برای درمان واریس تنها باعث کاهش علائم بیماری میشود. اما این داروها هیچگاه باعث درمان قطعی واریس پا نمیشوند.
قرص واریس
قرصهای واریس داروهای خوراکی هستند که با تقویت دیواره رگ و خاصیت ضدالتهابی خود تا حدودی علائم بیماری را کاهش میدهند؛ اما نمیتوان از این محصولات برای درمان قطعی واریس استفاده کرد. بهترین قرص واریس پا عبارت است از:
- دافلون (Daflon)
- فیتوون (PhytoVen)
- ونوویتال (Venovital)
- آسپرین (Aspirin)
قرص آسپرین برای درمان واریس
آسپرین یک داروی ضدالتهاب و ضدپلاکت خون است که بسیاری از افراد از آن به عنوان داروی واریس پا استفاده میکنند. آسپرین تنها در شرایط خاصی که بیمار به واریس شدید مبتلا بوده و دچار لخته خون یا التهاب سطحی رگها (ترومبوفلبیت) است، تجویز میشود. در موارد عادی، این دارو هیچگونه کمکی به بهبود بیماری واریس پا نمیکند.
پماد واریس
استفاده از کرمهای ضد واریس میتواند به بهبود علائم واریس منجر شود. همچنین استعمال این کرمها بعد از لیزر درمانی واریس میتواند روند بهبود بیمار را تسریع ببخشد. از بهترین نمونه های پماد برای درمان واریس میتوان به محصولات زیر اشاره کرد:
- کرم ونوویال
- کرم ژل ونوپلنت
- کرم ونوگل
- ژل واریکومد
جوراب واریس
پوشیدن جوراب واریس دیگر راهکار درمان واریس پا در خانه است. این نوع جوراب یک جوراب طبی است که در طراحی آن فشار کنترل شده و تدریجی روی پاها اعمال میشود؛ بدین صورت که فشار در مچ پا بیشتر و هچه به سمت بالاتر حرکت کنیم، فشار کاهش مییابد. این نوع فشار باعث بازگشت خون به سمت قلب و جلوگیری از تجمع آن در سیاهرگ میشود. پوشیدن جوراب در زمان ابتلا به بیماری واریس پا میتواند ضمن بهبود جریان خون وریدی، به کاهش تورم، خستگی، سنگینی در پاها کمک کند. همچنین این روش ضمن جلوگیری از پیشرفته بیماری از بروز لخته خون هم جلوگیری میکند.
درمان واریس با روشهای پزشکی
روشهای پزشکی شامل چندین تکنیک غیرتهاجمی و تهاجمی برای از بین بردن واریس است. در اغلب مواقع روشهای خانگی تنها علائم واریس را کاهش میدهند. بنابراین بیمار برای درمان سریع واریس باید از روشهای پزشکی استفاده کند. لیزر واریس و اسکلروتراپی دو روش نسبتا رایج برای بهبود واریس پا است. در موارد شدیدتر واریس باید با جراحیهای تهاجمی از بین برود. در ادامه روشهای پزشکی درمان واریس پا را بررسی میکنیم:
لیزر واریس پا
لیزر برای درمان واریس پا به دو صورت لیزر درون رگی و لیزر سطحی انجام میشود. در لیزر درون رگی (EVLT) یک فیبر لیزری با استفاده از کاتتر به داخل ورید واریسی هدایت میشود تا با انتقال حرارت به دیواره آن، عبور جریان از آن را مسدود کرده و رگ واریسی را از بین ببرد. بر خلاف این نوع لیزر، در لیزر سطحی، انرژی لیزر از روی پوست به عروق واریسی تابیده میشود تا رگ واریسی شده مسدود گردد.
اسکلروتراپی واریس
اسکلروتراپی دیگر روش غیرتهاجمی برای درمان واریس است که طی آن ماده ای به نام اسکلروسانت مستقیما به داخلیترین پوشش رگ آسیب دیده تزریق میشود. بدین ترتیب دیواره داخلی رگ دچار التهاب و تحریک شده و رگ مسدود میگردد. نتیجه این متد جذب رگ توسط بدن و دفع آن است.
جراحی واریس پا
عمل واریس پا در موارد شدیدتر انجام میشود. در این پروسه، برای درمان واریس از تکنیکهای مختلف به صورت کاملا تهاجمی رگ آسیب دیده حذف میگردد. رایجترین روشها برای جراحی واریس عبارتند از:
- فلبکتومی
- اندوسکوپی
- برداشتن ورید
معجزه درمان واریس
تکنیک کلاکس را میتوان معجزه درمان واریس نامید. کلاکس روش ابداعی دکتر مهرداد اقدسی است که از ترکیب دو روش لیزر درمانی و تزریق اسکلروتراپی برگرفته میشود. طی این روش میتوان با عوارض کم و اثربخشی قابل ملاحظه، به سرعت رگهای عنکبوتی را از بین ببرد. از دیگر مزایای روش کلاکس برای مقابله با واریس میتوان به کاهش تعداد جلسات درمانی اشاره کرد. با این روش طی 1 الی 2 جلسه میتوان شدیدترین رگهای واریسی را از بین برد. بنابراین اگر به دنبال معجزهای در علم واریس درمانی هستید، تکنیک کلاکس نظر شما را به خود جلب خواهد کرد.
پیشگیری از واریس پا
پیشگیری از بیماری واریس پا به مراتب بهتر از اقدامات خانگی یا پزشکی برای درمان واریس پا است. با رعایت چند نکته ساده در طول روزمره میتوان از بروز واریس در سنین مختلف جلوگیری کرد:
- فعالیت بدنی منظم داشته باشید؛ ورزشهایی مثل پیاده روی، شنا و دوچرخه سواری برای فعال شدن عضلات ساق پا بسیار ایده آل است.
- از نشستن یا ایستادن طولانی مدت به شدت اجتناب کنید. در صورتی که مجبور به نشستن یا ایستادن هستید، هر 30 الی 60 دقیقا اندکی پیاده روی کنید یا دست کم مچ پاهای خود را تکان دهید.
- وزن خود را کنترل کنید؛ وزن زیاد فشار بالایی به رگهای پا وارد میکند. همچنین در طول استراحت پاهای خود را بالاتر از سطح قلب نگهدارید تا خون به سمت بالاتر جریان پیدا کند.
- اگر جزو افراد پرخطر (باردار، دارای شغلی ایستاده، با سابقه خانوادگی ابتلا به واریس و غیره) هستید، حتما جوراب واریس بپوشید.
- از پوشیدن لباسهای خیلی تنگ به شدت اجتناب کنید؛ این نوع لباسها گردش خون را محدود کرده و خطر ابتلا به واریس را افزایش میدهند.
- رژیم غذایی سالم و سرشار از فیبر داشته باشد. میوه، سبیزجات و غلات مصرف کنید. همچنین در طول روز به اندازه کافی آب بنوشید.
چه زمانی به دکتر واریس مراجعه کنیم؟
در بسیاری از مواقع درمان واریس پا تنها جنبه زیبایی دارد؛ اما برخی اوقات با تشدید بیماری واریس فرد با علائم و تغییراتی مواجه میشود که از نظر دکتر اقدسی نگران کننده است. در این مواقع باید حتما برای درمان قطعی واریس به دکتر قلب و عروق مراجعه کنید. این علائم و تغییرات عبارتند از:
- افزایش سرعت رشد واریس
- وجود درد، خارش، گرفتگی یا علائم ناراحت کننده در پاها
- کاهش زیبایی به دلیل نمایان شدن واریس
- افزایش سایز واریس و احتمال بروز لخته خون
سوالات رایج درباره درمان واریس پا
آیا واریس درمان دارد؟
– بله، واریس قابل کنترل و درمان است و با روشهایی مثل لیزر، اسکلروتراپی و تغییر سبک زندگی میتوان آن را بهبود داد.
برای درمان واریس چه باید کرد؟
– با روشهای خانگی تنها میتوان علائم را کاهش داد. برای درمان بیماری واریس باید به کلینیک دکتر مراجعه کرد تا بعد از تشخیص بیماری با توجه به شدت آن درمان آغاز گردد.
بهترین دکتر برای درمان واریس چه تخصصی دارد؟
– متخصص قلب و عروق یا جراح عروق بهترین گزینه برای تشخیص و درمان واریس است.
آیا درمان واریس درد دارد؟
– اکثر روشهای جدید کمدرد یا بدون درد هستند و فقط ممکن است کمی سوزش یا ناراحتی خفیف ایجاد شود.
درمان واریس چند جلسه طول میکشد؟
– بسته به نوع درمان و شدت واریس، معمولا بین ۱ تا چند جلسه نیاز دارد.
آیا درمان واریس دائمی است؟
– رگهای درمانشده معمولا از بین میروند، اما در صورت عدم مراقبت ممکن است واریس جدید ایجاد شود.
درمان واریس با لیزر بهتر است یا اسکلروتراپی؟
– بستگی به نوع واریس دارد؛ لیزر برای رگهای بزرگتر و اسکلروتراپی برای رگهای کوچکتر مناسبتر است.
دکتر مهرداد اقدسی
دکتر مهرداد اقدسی متخصص قلب و عروق و فلوشیپ فوق تخصصی اینترونشنال عروق، با بیش از ۲۲ سال سابقه تخصصی در تشخیص و درمان بیماریهای وریدی و واریس هستند. ایشان دارای بورد تخصصی قلب و عروق از دانشگاه علوم پزشکی تهران بوده و دوره تکمیلی فلوشیپ فوق تخصصی عروق را در دانشگاه لایپزیگ آلمان گذراندهاند. دکتر اقدسی عضو سازمان نظام پزشکی ایران و انجمنهای علمی معتبر ایران، اروپا و آمریکا در حوزه بیماریهای عروقی هستند.