انواع بیماری دیابت و راه های تشخیص آن

بیماری دیابت یا قند نوعی بیماری متابولیکی است. در این بیماری بدن فرد مبتلا ، قادر به استفاده از کربوهیدرات یا همان قند به عنوان سوخت اصلی در بدن نیست.

این مشکل به دلیل اختلال در ترشح انسولین یا اختلال در پاسخ به انسولین و یا هر دو  این مشکل بوجود می آید. بیماری دیابت یک مشکل مزمن است که اگر به موقع تشخیص داده شود از عوارض ناتوان کننده آن می توان بخوبی پیشگیری کرد. متاسفانه نزدیک به ۱۱ درصد از جمعیت بالغ ایران دیابت دارند و با توجه به افزایش میزان چاقی در جامعه ما تصور می شود این رقم روند رو به رشدی را در پیش داشته باشد.  از طرفی عوارض بیماری دیابت هزینه بسیار سنگینی را برای فرد و جامعه به دنبال دارند.

چطور تشخیص دهیم که فردی به بیماری دیابت مبتلا شده است؟

تنها با دیدن علائم بیماری دیابت نمی توان مطمئن بود که فرد دیابت دارد. از جمله علائمی که دیابتی ها بیشتر عنوان می کنند تشنگی، دهان خشک و نوشیدن مایعات زیادتر از حد معمول است که تحت عنوان پر نوشی بین مردم شهرت دارد.

دیابتیها احساس ضعف و گرسنگی دائمی دارند. گرسنگی و ولعی که با خوردن غذا نه تنها برطرف نمی شود بلکه ممکن است بیشتر هم بشود، به این علامت هم پر خوری گفته می شود.

تکررر ادرار و دفع بیشتر مایعات هم دیگر علامت اولیه بیماری دیابت می باشد و به نام پرادراری  معرفی می شود.

تشخیص دیابت

راه تشخیص بیماری دیابت انجام آزمایش خون و رسیدن به پاسخ قطعی است. اگر جواب آزمایش فردی به این صورت باشد یعنی دیابت دارد.

  • ۲۰۰≤ غیر از حالت ناشتا گلوگز پلاسما mg/dl
  • قند خون ناشتا mg/dl 126 برای تشخیص دیابت انجام آزمایش خون با ۸ ساعت ناشتایی توصیه می شود.
  • قند خون ۲ساعت بعد از غذاخوردن ≤mg/dl 200
  • تست HbA1c بالای ۵/۶%

تست HbA1C بیشتر به منظور بررسی نحوه کنترل قندخون استفاده می شود. این تست به نوعی نشانگر چگونگی کنترل قندخون در فاصله زمانی ۱۲-۸  هفته گذشته است. در زمینه تشخیص دیابت استفاده از این آزمایش همیشه پاسخگو نیست.  در برخی موارد بهتر است همان اندازه گیری قند خون ملاک باشد که این موارد عبارتند از:

  1. دیابت بارداری
  2. دیابت نوع یک
  3. تشخیص دیابت در افراد تحت درمان با داروهای بالابرنده قندخون مثل استروئیدها و برخی داروهای اعصاب و روان
  4.  افراد با سابقه بیماری های جدی پانکراس و جراحی پانکراس

در بیماران با گزارش علایم دیابت به مدت بیش از دوماه،  از این تست برای تشخیص دیابت استفاده نمی شود.

انواع دیابت

بیماری دیابت را بسته به علت بروز و سن بروز آن طبقه بندی می کنند. در همه انواع دیابت وجه مشترک عدم توانایی بدن در استفاده از انسولین و یا عدم تولید انسولین به چشم می خورد.

۱) دیابت نوع یک

دیابت نوع ۱ که به نام دیابت وابسته به انسولین یا دیابت  جوانی نامیده می شود بیشتر در دوره کودکی یا نوجوانی بروز می کند. بدلیل ترشح کم انسولین از لوزالمعده درنتیجه از بین رفتن عملکرد سلولهای بتای لوزالمعده ایجاد می شود.

معمولا شروع دیابت نوع یک به صورت یکباره اتفاق می افتد. علائمی مثل کاهش وزن شدید، خستگی مفرط، نوشیدن بیش از حد معمول مایعات و تکرر ادار به خصوص در زمان خواب شبانه همگی به عنوان زنگ خطری از این بیماری در کودکان و نوجوانان هستند.  این نوع از دیابت با خطر بروز کتوز همراه است  و برای کنترل قند نیاز به ایجاد تغییرات در سبک زندگی فرد وجود دارد. مهمترین این تغییرات عبارتند از:

  • رعایت برنامه انسولین و استفاده مرتب از داروها
  • پیروی از برنامه غذایی تنظیم شده
  • داشتن فعالیت بدنی روزانه
  • اندازه گیری مرتب قند خون در خانه

انوسولین

همه این تغییرات با هدف کنترل قندخون در دامنه قابل قبول و پیشگیری از عوارض بیماری انجام می شود تا کیفیت زندگی فرد دیابتی آسیب نبیند.

۲) دیابت نوع ۲

دیابت نوع ۲ بیشتر بزرگسالان را گرفتار می کند و بخاطر ایجاد مقاومت به انسولین یا نداشتن عملکرد انسولین بروز می کند متاسفانه نداشتن تحرک کافی و مصرف بیش از حد غذاهای آماده در زندگی امروزی باعث شده این بیماری بیشتر از گذشته بزرگسالان را گرفتار کند و حتی به سراغ کودکان و نوجوانان هم بیاید.

بیماری دیاب نوع ۲ بیشتر در بزرگسالان با چاقی  دور شکم، پرفشاری خون و چربی خون بالا دیده می شود. عمدتا روند بروز این بیماری به صورت تدریجی اتفاق می افتد و اگر بیمار آزمایشات سالانه را انجام دهد متوجه تغییر در قند خون ناشتا می شود  و بیماری زودتر تشخیص داده می شود.  تشخیص بموقع بیماری دیابت در پیشگیری از عوارض این بیماری مهم است.

متاسفانه بسیاری از مبتلایان دیابت نوع دو از بیماری خود مطلع نیستند و تشخیص دیابت به زمانی موکول می شود که یا عوارض این بیماری تظاهر پیدا می کند یا به دلیل دیگری به پزشک مراجعه می کنند و آزمایش خون می دهند.

دیگر انواع بیماری دیابت

  • دیابت به علت اختلال در غدد درون ریز مثل غده هیپوفیز، غده فوق کلیه ،غدد برون ریز لوزالمعده به علت التهاب پانکراس
  • دیابت به دلیل  مصرف برخی از دارو ها مثل کورتون، اینترفرون آلفا و انواع دیگری از داروهاست.
  • مشکلات  ژنتیکی
  • عفونت ها
  •  بیماری های  نادر خودایمن

دیابت بارداری

حدود ۶ درصد از زنان باردار دچار دیابت بارداری  می شوند و اغلب از هفته ۲۰ بارداری به بعد این حالت بروز می کند معمولا غربالگری برای دیابت بارداری در سه ماهه دوم و بین هفته ۲۸-۲۴ بارداری انجام می شود. مادران مبتلا به چاقی، با سابقه خانوادگی دیابت، سن بیش از ۳۰ سال ، داشتن نوزاد با وزن بیش از ۵/۴ کیلوگرم و مادران مبتلا به پرفشاری خون در معرض خطر ابتلا به دیابت بارداری هستند.

اما بیش از نیمی از زنان باردار مبتلا به دیابت بارداری هیچ کدام از این عوامل خطر را ندارند.

معیار تشخیص بیماری دیابت بارداری کمی متفاوت است و قند خون ناشتا بالای ۹۲ میلی گرم در دسی لیتر و قند دوساعته بالای ۱۵۳ به عنوان دیابت بارداری مشخص می شود.

دیابت بارداری اگر کنترل نشود چه مشکلاتی ممکن است بوجود بیاید؟

کنترل دیابت بارداری ضروری است و مادر بهتر است تحت نظر پزشک متخصص و متخصص تغذیه بقیه دوران بارداری را سپری کند.

دیابت بارداری منجر به افزایش وزن بیش از اندازه  در جنین می شود. این امر به نوبه خود باعث سختی در زمان زایمان و بروز مشکلات برای مادر و جنین می شود.بعلاوه  افزایش احتمال  بروز زردی و مشکلات تنفسی در نوزادان زنان با دیابت بارداری  دیده شده است.

معمولا پس از بارداری قند خون به وضعیت طبیعی برمی گردد. نیمی از زنان مبتلا به دیابت بارداری در طی مدت ۱۰ تا ۲۰ سال از زمان زایمان به دیابت نوع ۲ مبتلا می شوند.

کلینیک تخصصی درمان واریس و بیماری های وریدی دکتر مهرداد اقدسی
فلوشیپ فوق تخصصی قلب و عروق

 

ممکن است شما دوست داشته باشید
2 نظرات
  1. طاهره می گوید

    سلام من ۴۳سالمه ودیابت وفشارخون دارم الان ۵ساله کف پاهام انگشتنانش خیلی سفت هستن راه رفتن برام سخت شده یه نفرم دست میزنه پاهام گوشتم میریزه دلیلشم نمیدونم امگارگف پاهام ماله خودم نیست یه جورخاصیه ممیتونم چطورتوضیح بدم میشه بگیدچیکارکنم مشکلم چیه مرسی

    1. دکتر مهرداد اقدسی می گوید

      سلام .ممکن مشکلات ایجاد شده از فشار بالا شما باشد ولی در هر حال احتیاج به بررسی بیشتر هست

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.