علت درد و گرفتگی ساق پا هنگام خواب

اگر گرفتگی‌های دردناک پاهایتان، شما را نیمه شب از خواب بیدار می‌کند، بهتر است بدانید که شما تنها شخصی که این درد را تجربه می‌کند، نیستید. بر اساس آمار و ارقام، به طور میانگین ۶۰ درصد از بزرگسالان گزارش داده‌اند که گرفتگی پا را در هنگام شب تجربه کرده‌اند. این نوع اسپاسم‌ها- که با انقباض شدید ماهیچه‌ای همراه هستند و می‌توانند از چند ثانیه تا چند دقیقه طول بکشند – معمولا روی ساق پا تأثیر می‌گذارند، اگرچه که می‌توانند به عضلات همسترینگ شما ضربه بزنند. با وجود این نظریه‌هایی درباره علت درد ساق پا هنگام خواب وجود دارد، که ما قصد داریم آنها را در ادامه شرح دهیم و راهکارهای تسکین دهنده آن را نیز بیان کنیم. با ما همراه باشید.

علت درد ساق پا هنگام خواب چیست؟

چند عامل زیر – همراه با فیزیولوژی فردی شما – می‌تواند دلیل این باشد که چرا نیمه شب از درد پا بیدار می‌شوید. به موارد زیر دقت کنید.

عدم کشش بعضی عضلات خاص

برخی محققان نظریه پردازی کرده‌اند که سبک زندگی مدرن ما در بوجود آمدن این درد، سهیم است. در حالی که اجداد باستانی ما زمان زیادی را به حالت چمباتمه زدن می‌گذرانند – وضعیتی که باعث کشش تاندون‌ها و عضلات پا می‌شود – زندگی عصر حاضر ما نیاز به آن را برطرف کرده است. همچنین شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد سبک زندگی بی‌تحرک ما که زمان زیادی را در حالت نشسته صرف می‌کنیم، باعث کاهش طول و تحرک عضله و تاندون می‌شود و ممکن است منجر به گرفتگی و درد شود.

خوابیدن در وضعیت نامناسب

کارشناسان مشاهده کرده‌اند علت درد ساق پا هنگام خواب می‌تواند در اثر خوابیدن در حالت نامناسب، که پا اغلب در وضعیت «خم شدن کف پا» قرار دارد – به این معنی که انگشتان پا از شما دور شده و عضلات ساق پا در حالت کوتاه‌تری قرار می‌گیرند، باشد. هنگامی که پا برای مدت طولانی در این حالت قرار می‌گیرد، حتی حرکات کوچک پا نیز می‌تواند باعث گرفتگی شود. خوابیدن به پهلو، در حالی که پاها روی تخت است یا در موقعیت دیگری قرار دارد که انگشتان شما را خنثی نگه می‌دارد – نه اینکه از شما دور شود – ممکن است موقعیت بهتری برای این عضلات باشد.

 تغییر فصل

تحقیقات نشان داده که گرفتگی شب هنگام پا بیشتر در فصل زمستان دیده می‌شود. گرچه برای همه افراد صدق نمی‌کند، اما تکرار این گرفتگی‌ها در اواسط ماه ژانویه به اوج می‌رسد. این گرفتگی‌های عضلانی ناشی از مسائل عصبی است – نه اختلالات عضلانی. آزمایشات الکترومیوگرام نشان داده است که اعصابی که از ستون فقرات به پایین ساق پا می‌روند باعث ایجاد این گرفتگی‌ها می‌شوند.

پس علت درد ساق پا هنگام خواب در تابستان چیست؟ رشد و ترمیم اعصاب ممکن است در تابستان بیشتر فعال شود زیرا میزان ویتامین D بدن بیشتر است. بدن شما از قرار گرفتن در معرض آفتاب ویتامین D تولید می‌کند. در تابستان، هنگامی که سطح ویتامین D شما در حال اوج گرفتن است، بدن شما ممکن است ترمیم عصبی را سرعت دهد، که این می‌تواند باعث ایجاد گرفتگی پا شود.

کمبود آب بدن

برخی شواهد نشان می‌دهد که کمبود آب بدن باعث درد ساق پا می‌شود. یک الگوی فصلی مشخص در تعداد گرفتگی عضلات بدن وجود دارد، که با تعداد بیشتر در تابستان و تعداد کمتر در زمستان مشخص می‌شود. این نشان می‌دهد که گرما و احتمالا تعادل مایعات در ایجاد گرفتگی اعضای بدن تأثیر دارند. کمبود آب ممکن است باعث عدم تعادل الکترولیت در خون شود، که می تواند یکی از عوامل محرک گرفتگی عضلات باشد.

 تمرینات سخت ورزشی

ورزش سخت با گرفتگی عضلات ارتباط دارد. اضافه بار وارد شده بر عضله و استخوان پا و خستگی ناشی از آن، می‌تواند علت درد ساق پا هنگام خواب باشد. محققان می‌گویند این مشکل حتی در میان ورزشکاران حرفه‌ای بسیار آموزش دیده نیز اتفاق می‌افتد. اگرچه هیدراته ماندن می‌تواند به شما کمک کند، اما هیچ روش خوبی برای جلوگیری از این گرفتگی بیش از حد وجود ندارد.

کمبود مواد مغذی

شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد عدم تعادل کلسیم، منیزیم و پتاسیم در گرفتگی عضلات نقش دارد. هر یک از این ریز مغذی‌ها به حفظ تعادل مایعات در خون و عضلات کمک می‌کنند، بنابراین اگر از بین بروند، گرفتگی ایجاد می‌شود. اما باز هم مطالعات متناقضی وجود دارند، بنابراین باید تحقیقات بیشتری انجام دهید تا بدانید که چگونه این مواد مغذی به طور مستقیم بر گرفتگی پاهای شما تأثیر می‌گذارند.

ایستادن در تمام طول روز

تحقیقات نشان می‌دهد افرادی که هر روز وقت زیادی را در حالت ایستاده می‌گذرانند، بیشتر از کسانی که دراز می‌کشند و می‌نشینند دچار درد ساق پا می‌شوند. وقتی روی پاهایتان هستید اما هیچ حرکت دیگری ندارید، خون و آب در قسمت پایین بدن شما جمع می‌شود. این ممکن است منجر به عدم تعادل مایعات و همچنین کوتاه شدن عضلات و تاندون پا شود – و همه اینها می‌تواند منجر به گرفتگی عضلات ساق پا شود.

مصرف برخی داروها

یکی دیگر از مطالعات، داروهای ادرار آور (ازجمله داروهای فشار خون بالا مانند کلورپرس و تالیتون، به عنوان مثال اثرات ادرار آور دارند) و داروهای آسم (به طور خاص، گیرنده های بتا با آدرنالاسیون طولانی مدت یا LABA) را به عنوان علت درد ساق پا هنگام خواب تشخیص داده است. طبق این مطالعه ممکن است این قبیل داروها، اثر تحریکی بر روی سلول‌های عصبی و گیرنده‌های حرکتی داشته باشند که این می‌تواند باعث گرفتگی عضلات شود.

بارداری

بارداری نیز با گرفتگی‌های مکرر پا همراه است، احتمالا به دلیل افزایش وزن، شل شدن مفاصل و اختلال در گردش خون است. همچنین طبق اعلام انجمن بارداری آمریکا ، ممکن است فشاری که جنین در حال رشد به عروق و اعصاب در پاهای مادر وارد می‌کند، باعث گرفتگی و درد بدن شود.

در این مواقع مادر می‌تواند از درمان‌های خانگی و دارویی که وجود دارد طبق نظر پزشک استفاده کند. علاوه بر این حمام آب گرم قبل از خواب و کشش ماهیچه‌های پا می‌تواند موثر واقع شود. بهتر است از نشستن یا ایستادن طولانی مدت در این زمان خودداری شود.

برخی از شرایط خاص سلامتی

دیابت، فشار خون بالا، آرتروز، بیماری‌های عصبی و افسردگی نیز با گرفتگی و درد پا ارتباط دارند. همانطور که در بالا ذکر شد در برخی موارد، داروهای مصرفی، علت درد ساق پا هنگام خواب هستند. تحقیقات نشان می‌دهد برخی از این شرایط – یعنی دیابت و بیماری‌های عصبی – می‌توانند باعث بر هم خوردن یا حتی از بین بردن اعصاب شما شوند که ممکن است منجر به گرفتگی پا شود.

ورود به دوره سالمندی و پیری

افزایش سن ممکن است در گرفتگی پا نقش داشته باشد. تقریبا در زمان پیری است که بدن ما شروع به از دست دادن نورون‌های حرکتی خود می‌کند. در اوایل ۵۰ سالگی ما، گرفتگی‌های بدن که در اثر استراحت زیاد بوجود می‌آیند، شایعتر می‌شوند. تحقیقات نشان می‌دهد که تمرینات قدرتی و تعادل می‌تواند به عملکرد ماهیچه‌ها و سیستم عصبی کمک کنند و از درد ساق پا هنگام خواب جلوگیری کند.

بیماری واریس

درد ساق پا هنگام خواب می‌تواند از علت واریس ناشی شود. حتی برخی افراد که از درد پای شبانه رنج می‌برند و هیچ علامت ظاهری از واریس ندارند، ممکن است پس از مراجعه به پزشک و بررسی وضعیت، مشخص شود که بیماری واریس دارند. با مصرف دارو و انجام مراقبت‌های ویژه واریس، درد ماهیچه ساق پا کاهش و بهبود می‌یابد.

سندرم پای بیقرار

در برخی موارد، سندرم پای بیقرار هم با درد شبانه ساق پا همراه است. افراد مبتلا به این سندرم، در تکان دادن پا بیشتر از گرفتگی و درد عضله ساق، احساس ناراحتی را تجربه می‌کنند. واریس می‌تواند یکی از علل سندرم پای بیقرار باشد. مراجعه به پزشک متخصص و مصرف دارو و انجام دستورالعمل‌های مرتبط، کمک زیادی در بهبود این مساله خواهد داشت.

سیگار کشیدن

طبق مطالعات محققان، سیگار کشیدن یک علت بارز بیماری شریانی محیطی است. به بیان ساده سیگار باعث تنگی مجراها و شریان‌های بدن شده و تغذیه رسانی بافت‌های ماهیچه‌ای بدن را مختل می‌کند. در نتیجه فرد هنگام انجام فعالیت یا هنگام خواب و استراحت، دچار درد ساق پا می‌شود. بنابراین توصیه می‌شود، افراد سیگاری برنامه‌ای را برای ترک سیگار خود ترتیب دهند، ورزش کنند و وزنشان را کاهش دهند و تغذیه سالم مصرف کنند.

دوران قاعدگی

اکثر خانم‌ها، در دو یا سه روز قبل از شروع قاعدگی‌شان، دردهای استخوانی مثل درد ساق پا را تجربه می‌کنند که ممکن است تا زمان اتمام قاعدگی ادامه داشته باشد. علت درد ساق پا هنگام خواب در این دوره، تغییرات هورمونی بدن است. برای کاهش درد و کاهش تورم پاها در دوره قاعدگی، فعالیت‌های ورزشی سبک مثل حرکات کششی و پیاده‌روی توصیه می‌شود. دوش آب گرم و ماساژ با روغن‌های گیاهی هم می‌تواند در کاهش درد موثر واقع شود.

دیسک کمر

برخی از افرادی که واریس خفیفی دارند، فکر می‌کنند درد ساق پای‌شان از همین بیماری واریس نشات گرفته، در صورتی که با مراجعه به دکتر ارتوپد متوجه می‌شوند که درد موجود در ماهیچه ساق پای آنها در اثر فشار و صدمه عصبی در ناحیه کمرشان است. جالب است بدانید این بیماران کمر درد ندارند و فشاری که بر ناحیه کمر آنها وارد می‌شود، باعث ایجاد درد ساق پای آنها شده است. گاهی اوقات این قبیل افراد درد پای شبانه را با مور مور و گزگز تجربه می‌کنند.

خانم جوان 32 ساله ورزشکار شاکی از درد ساق پا

آیا درد ساق‌ پا از علائم کرونا است؟

طبق نظر متخصصان بیماری‌های عفونی، در بیمارانی که دچار بیماری کووید ۱۹ می‌شوند، در کنار علائمی مانند مشکلات گوارشی، تنفسی، اختلالات بویایی و چشایی که بیماران در طول دوره بیماری تجربه می‌کنند، مشکلاتی مثل دردهای عضلانی هم به این فهرست اضافه شده است. دردهای عضلانی که افراد در ناحیه کمر، شانه، ران و ساق پاهایشان تجربه می‌کنند، یکی دیگر از نشانه‌های بیماری کرونا است و با مصرف دارو و مراقبت‌های بهداشتی و درمانی، به تدریج کاهش می‌یابد.

در ویدئو زیر دکتر مهرداد اقدسی علل پادرد را به صورت کامل و دقیق تشریح می کند:

چگونه می‌توان از گرفتگی و درد ساق پا جلوگیری کرد؟

انجام حرکات کششی

در حالی که تحقیقات در مورد حرکات کششی تکمیل می‌شود، یک مطالعه مرتبط نشان داد افرادی که درست قبل از خواب حرکات کششی مخصوص عضلات همسترینگ و ساق پا را انجام ‌دهند، از افت قابل توجه اسپاسم برخوردار می‌شوند. اگر درگیر یک اسپاسم هستید نیز می‌توانید با انجام حرکات کششی برای عضله آسیب دیده، به کاهش درد پای خود کمک کنید. اگر گرفتگی عضله شما در پایین ساق پا است، یک حرکت کششی مختص ماهیچه ساق پا را امتحان کنید؛ اگر گرفتگی عضله در قسمت بالایی پای شما باشد، حرکات کششی ماهیچه‌های همسترینگ به شما کمک می‌کند.

داشتن رژیم متعادل

سعی کنید در رژیم غذایی خود مقدار زیادی منیزیم مصرف کنید. لوبیا، آجیل، غلات سبوس دار و سبزیجات برگ دار همه منبع خوب منیزیم هستند. (شاید برای همه افراد تجویز درستی نباشد، بنابراین توصیه می‌شود با پزشک متخصص خود مشورت کنید.) علوه بر این مصرف مکمل‌های ویتامین B نیز می‌تواند به شما کمک کند. منظور ما مصرف قرص جدید نیست، بلکه شما می‌توانید با مصرف بیشتر ماهی، غلات کامل و سبزیجات همان مقدار ویتامین را دریافت کنید.

نوشیدن آب بیشتر

بهتر است در طول روز آب بیشتری بنوشید – به خصوص اگر خیلی عرق می‌کنید یا ورزش می‌کنید. خشکی دهان، سردرد، خستگی و خشکی پوست همه نشانه‌های این است که شما به اندازه کافی آب نمی‌نوشید. رنگ ادرارتان احتمالا بهترین راهنمای شما است. اگر ادرار شما زرد کم رنگ یا شفاف است، به اندازه کافی آب می‌نوشید. اگر ادرار شما زرد تیره است، باید آب بیشتری بنوشید.

درمان خانگی درد ساق پا

یکسری درمان‌های خانگی هستند که بکارگیری آنها، می‌تواند شما را از شر جستجوی علت درد ساق پا هنگام خواب خلاص ‌کند. به طور کلی، ایجاد تغییر در سبک زندگی و پیروی از عادات خوب می‌تواند کمک زیادی به برطرف شدن بسیاری از مشکلات شما بکند. شما می‌توانید در کنار کارهای گفته شده، برای تسکین درد ساق پای خود از کمپرس سرد استفاده کنید، حمام نمکی بگیرید، چای زنجبیل و دمنوش شنبلیله و رازیانه بنوشید.

نتیجه‌گیری

اگر از ابتدای این مقاله ما را همراهی کرده باشید، دیدید که ما به بررسی علل درد ساق پا هنگام خواب پرداختیم و هر یک از علت‌ها را با راهکارهای مرتبط به تفکیک بیان کردیم. در انتها یکسری دستورالعمل و درمان خانگی برای جلوگیری از بروز این چنین گرفتگی‌ها و دردهای عضلانی را به شما ارائه دادیم. امیدواریم مطالعه این مطلب، راهنمای خوبی برای کمک‌رسانی و بهبود وضعیت‌ جسمی شما را در بر داشته باشد. شما می‌توانید نظرات و پیشنهادات خود را با ما در میان بگذارید.

ممکن است شما دوست داشته باشید
27 نظرات
  1. الهه مالمیر می گوید

    من واریس پا دارم و زانو هام درد میکنه و زیر زانوم خیلی ورم کرده باید چیکار کنم

    1. دکتر مهرداد اقدسی می گوید

      سلام وقت شما بخیر

      لطفا از وضعیت رگ های واریسی پای خود برای ما اینجا یا در واتس اپ ۰۹۳۶۵۰۶۶۱۰۵عکس ارسال کنید که بهتر شمارا راهنمایی کنیم .

  2. یوسف می گوید

    راه درمان واریس زن
    لطفا راهنمایی کنید ساله۷۰

    1. دکتر مهرداد اقدسی می گوید

      سلام وقت شما بخیر

      لطفا از وضعیت رگ های واریسی پای خود برای ما اینجا یا در واتس اپ ۰۹۳۶۵۰۶۶۱۰۵عکس ارسال کنید که بهتر شمارا راهنمایی کنیم .

  3. مریم می گوید

    ۵۳ ساله هستم تا دو ماه پیش که پریود میشدم پاهام کمی درد میکردن ول حالا که ۲ ماه نشدم موعد مقرر پرید رگهای پاهام خیلی درد میگیرن ممکن که واریس بشه

    1. دکتر مهرداد اقدسی می گوید

      سلام وقت شما بخیر

      ورزش
      کنترل وزن
      بعید است واریس باشد.

  4. مریم می گوید

    سلام خدمت جناب دکتر ، هنگام پیاده روی بعداز پنج در قسمت استخوان روی ساق پا احساس درد می کنم ولی به محض نشستن خوب میشود علت و درمان چیست باتشکر

  5. مهدی می گوید

    آیا استفاده قرص دافلون برایبواسیر وجلوگیری از خونریزی ،خونرا سفت میکنه وضرری برای قلب داره چون من مشکل دریچه دارم

    1. دکتر مهرداد اقدسی می گوید

      سلام وقت شما بخیر

      برای قلب مشکلی ایجاد نخواهد کرد

  6. بهمن می گوید

    با سلام من یه روز کاشت مو انجام دادم بعد دوروز صورتم ورم کرد به حدی که رو پلک هارو گرفت بعد چهارروز الان مچ پاهام درضمن از روزی که رفتم سر کار اینجور شده چون کارم سنگین الان پشت ماهیچه ساقم گرفته سفت شده

    1. دکتر مهرداد اقدسی می گوید

      ورم پا به علت کار سنگین میتونه باشه ولی راجع به ورم صورت احتیاج به بررسی بیشتر هست.

  7. منعمی می گوید

    سلام اقای دکتر لطف بفرمایید من خانمم خیلی شدید زیر زانو رگهای زیر زانو درد داره خداوکیلی راهنمایی کنیید تا صبح از درد نمیتونه بخوابه قرس دروکسیب گا باپنتین ویک پماد نوکس بوی ویکس میده از داروخونه گرفتم فایده نداره دقیقا زیر کاسه زانو پشت پا رگها درد داره همزمان قلبشم درد میکنه بازوش هم همینجور

    1. دکتر مهرداد اقدسی می گوید

      سلام‌
      بعید است مشکل ایشان از واریس باشد اما برای اطمینان حتما به دکتر روماتولوژ یا ارتوپد مراجعه بفرمایید

  8. امین می گوید

    سلام آقای دکتر رگ های اطراف مچ پام بنفش شده و مچ پام ورم کرده میخواستم راهکار درمانش رو بدونم متشکرم

    1. دکتر مهرداد اقدسی می گوید

      سلام
      حتما باید مشکل ریشه با معاینه و سونوگرافی داپلر تشخیص داده شود .
      برای مشاوره تماس بگیرید
      ۰۹۳۹۳۰۲۷۲۹۷

  9. شبنم می گوید

    سلام آقای دکتر. دختری ۳۰ ام. پشت ساق پای چپم همیشه درد دارد. البته رگ عنکبوتی هم در هر دو رانم است اما درد ندارد. اما درد ساق پا امانم را بریده باید چه کنم

    1. دکتر مهرداد اقدسی می گوید

      سلام‌ وقت بخیر

      واریس های عنکبوتی خیلی سطحی هستند و درد ایجاد نمیکنند و نمیتوانند عامل درد پای شما باشند
      درد ساق پا میتواند عوامل زیادی داشته باشد مثل کار سنگین ایستاده و بی تحرک که میتواند خود عامل ایجاد رگ های عنکبوتی نیز باشد اگر عاملی اینچنینی در زندگی روزمره ندارید
      بهتر است با یک رماتولوژیست مشورت کنید

  10. هادی می گوید

    سلام .از مچ پاوقوزک وروی پاسیاه شده وکمی از کاسه زانو ودستگاه تناسلی وقسمتی ازپشت گردن وکمی واریس ودرد یا گرفتگی ماهیچه

    1. دکتر مهرداد اقدسی می گوید

      سلام وقت شما بخیر
      حتما باید مشکل ریشه با معاینه و سونوگرافی داپلر تشخیص داده شود

  11. موژان می گوید

    سلام
    چند سالی هست که موقع خواب و جدیدن بعد از بیدار شدن از خواب درد کمی در کل بدن و درد خیلی بیشتر در پشت ساق پا دارم که با ضربه زدن و تکون دادن کمی دردم کمتر میشه، مشکلم چی میتونه باشه؟ و به چه متخصصی باید مراجعه کنم؟

    1. دکتر مهرداد اقدسی می گوید

      سلام وقت بخیر

      بهتر است با متخصص روماتولوژی مشورت کنید

  12. سهیلا می گوید

    سلام.من مدتها یه مشکلی برام پیش اومده که البته بعضی شبها ویاحتی صبحها موقعی گه خواب هستم قسمت کنار وبیرونی ساق پام بشدت حالت گرفتگی پیدا میکنه که بادرد از خواب بیدار میشم وکلا کف پاهام.بطرف بیرون کج میشه وکشیده میشه ودرد بسیار عجیبی تو قسمت کنار ساق پام احساس میکنم که مجبور میشم ازخواب بلند شم وبادرد راه برم تا آرام آرام بهتر بشه ،فقط هم با راه رفتن خوب میشه وهرچقدر ماساژش میدم. وفشارش میدم خوب نمیشه ،خیلی درد شدید به حالت سوزس هست وهراز مدتی اینجوری میشه هرچه فکر میکنم هم دلیل خاصی نداشته وتو خواب پیش میاد

    1. دکتر مهرداد اقدسی می گوید

      سلام وقت شما بخیر

      متخصص روماتولوژیست بهتر میتواند به شما مشاوره دهد

  13. علی کرمی می گوید

    سلام. بنده از ناحیه پشت ساق پا دچار رگ گرفتگی شدید میشم ب حدی ک از درد زیادش نمیتونم حتی نفس بکشم تا وقتی ک پای درگیر ب کمک ۱نفر باید باز ش و در حین باز شدن صدای تقه شدیدی میده و رگهام باز میشن. ۹۹درصد درحین شب رخ میده.. قبلا ک فوتبال بازی میکردم هفته ای ۱مورد درشب داشتم ولی ۱۲سال بود خبری ازش نبود تا اینکه در حین راه رفتن رگ پام قفل کرد دوباره و بعد ۵روز هنوزم لنگ لنگام راه میرمو درد دارم هنوزم… و در هنگام رگ ب رگ شدن انگشتای پای قفل شده میخدابن روی هم تا لحظه رفع مشکل

    1. دکتر مهرداد اقدسی می گوید

      سلام وقت شما بخیر

      متخصص روماتولوژیست بهتر میتواند به شما مشاوره دهد

  14. ماریا می گوید

    سلام آقای دکتر وقتتون بخیر

    وقتی در طول روز پیاده روی داشته باشم، شبها موقع خوابیدن، استخوان ساق پام به شدت درد میکنه… خوشبختانه واریس ندارم و مشکل قلبی خاصی هم نداشتم…علتش چی میتونه باشه؟

    ممنون میشم راهنمایی کنید

    1. دکتر مهرداد اقدسی می گوید

      سلام وقت شما بخیر

      با توجه به توضیحات شما،متخصص روماتولژیست و یا ارتوپد مشاوره بهتری میتواند برای شما داشته باشد.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.