ترومبوفلبیت عمقی

زمان مطالعه: 7 دقیقه

درد ناگهانی در ساق پا که با گذشت زمان نه تنها برطرف نشود بلکه کم کم ورم پا نیز به آن اضافه شود می تواند زنگ خطری برای بروز ترومبوفلبیت عمقی (deep vein thrombosis ) باشد که به اختصار بیماری DVT گفته می شود.

بیماری DVT عارضه ای بسیار جدی است که باید سریعا به پزشک مراجعه شود و اغلب در وریدهای عمقی ساق پا بروز می کند. بدنبال شکل گیری لخته در ورید ساق پا ممکن است در وریدهای ران و لگن هم لخته تشکیل شود و در نهایت باعث انسداد در مسیر جریان خون گردد.

لخته یا ترومبوز خون در ورید های عمقی ساق موجب تورم و درد ساق پا می شود که در لمس متوجه گرم بودن عضلات پشت ساق می شویم. لخته میتواند در وریدهای دست، شکم و یا هر جای دیگر بدن هم ایجاد شود .

خطر وجود لخته خون در رگهای عمقی را جدی بگیریم

از خطرات جدی و اورژانسی تشکیل لخته در وریدهای عمقی(ترومبوز)، احتمال حرکت لخته همراه با جریان خون به سمت قلب و پس از آن به ریه و ایجاد بیماری خطرناکی بنام آمبولی ریه است. لذا تشخیص و درمان بموقع در بیماری DVT اهمیت حیاتی دارد .

علائم لخته خون در پا

علائم ترومبوفلبیت عمقی

در ترومبوز ورید عمقی علائم و نشانه هایی در ناحیه پا به وجود می آیند که نشان دهنده ایجاد لخته خون در رگ ها هستند. از جمله آن ها می توان به موارد زیر اشاره داشت:

  •  ورم
  • درد
  • قرمزی
  • گرمای ناحیه مورد نظر
  •  درد شدید پا به خصوص در زمانی که فرد قصد خم کردن این ناحیه از بدن را داشته باشد
  • گرفتگی عضلات ناحیه پا، به خصوص در طول شب (‌ که بیشتر در ناحیه ساق پا رخ می دهد)
  • تغییر رنگ پوست و نزدیک شدن آن به آبی و سفید
  • درد سینه
  •  ضعف و تعریق شدید
  • خلط خونی

برخی از افراد که مشکل ترومبوز وریدی عمقی دارند ممکن است هیچ کدام از علائمی که ذکر کردیم را تجربه نکنند.

چه عواملی می توانند منجر به بروز لختگی خون در پای افراد شوند؟

در حالت کلی، سه فاکتور می توانند منجر به شکل گیری لخته خون در داخل رگ های خونی افراد شوند که در ادامه آن ها را با هم مرور می کنیم:

• آسیب به ناحیه داخلی رگ پا در اثر حوادث مختلف و ضربه یا دیگر شرایط خاص
• بروز تغییراتی در جریان خون نرمال افراد که از جمله آن می توان به انسداد کامل یا محدود گردش خون اشاره کرد
• هایپرکگولابیلیتی ( یک شرایط نادر و خاص که در آن احتمال لختگی خون بیشتر از حالت عادی است)

این علائم هشدار دهنده خطر آمبولی ریه هستند و نیاز به بررسی دقیق دارند.

آمبولی ریه
از عوارض و خطرات درازمدت و مزمن بیماری DVT می توان به تورم، درد و تغییر رنگ پوست به رنگ قهوه ای تیره و نهایتا ایجاد زخمهای پوستی اشاره کرد که به علت وجود اختلال در مسیر عبور خون و اختلال در عملکرد ورید ها پیش می آید. به این مجموعه علائم سندرم پس از لخته یا PTS می گویند.

افراد در معرض خطر تشکیل ترومبوفلبیت عمقی

لخته خون غیر طبیعی به دلایل مختلفی در افراد مستعد می تواند بروز کند. این اختلال در برخی خانواده ها زمینه ارثی دارد. علاوه بر این ، برخی از عوامل همچون بستری بودن طولانی مدت و بی تحرکی، سابقه قبلی ابتلا به DVT، ابتلا به برخی انواع سرطان و نیز داشتن رگهای واریس احتمال بروز لخته خون را افزایش می دهد.
خطر بروز بیماری DVT پس از عملهای جراحی به ویژه در صورتیکه جراحی لگن و زانو انجام شود و نیز در سفرهای هوایی با طول مدت پرواز بیش از 4 ساعت بالاا می رود همچنین افراد چاق، زنان باردار، افراد مسن و مبتلایان به بیماری قلبی و خانمهایی که از قرص پیشگیری از بارداری استفاده می کنند از جمله گروههای در معرض خطر برای تشکیل لخته در پا هستند.

روش های پیشگیری از ترومبوفلبیت عمقی

برای اینکه گرفتار عارضه لخته خون در رگهای عمقی نشوید در صورتی که شرایطی همچون موارد اشاره شده در ذیل برای خودتان یا عزیزانتان پیش بیاید از پزشکتان در خصوص احتمال بروز لخته و انجام اقدامات مناسب بمنظور پیشگیری حتما راهنمایی بخواهید. در این شرایط معمولا خطر بروز لخته بالا می رود و لازم است برای پیشگیری فرد در معرض خطر و اطرافیان وی اطلاعات کافی داشته باشند.

پزشک برای درمان واریس

  1. در موارد ضربه یا ترومای شدید مانند تصادف شدید
  2. استراحت مطلق، بستری طولانی مدت و بی حرکتی طولانی مانند شکستگی و دررفتگی یا بیماری
  3. بعد از مصرف قرصهای پیشگیری از بارداری (حتی اگر برای یک دوره باشد).
  4. در دوره باردای (قبل از اقدام به بارداری، در موارد توصیه به استراحت ، تا یکماه پس از زایمان عادی یا سزارین)
  5. مسافرت طولانی خصوصا سفر هوایی بیش از 4 ساعت

آیا لخته خون در بارداری خطرناک است؟ علت لخته شدن خون در دوران بارداری چیست؟ جهت کسب اطلاعات بیشتر بر روی دکمه زیر کلیک کنید.

لخته خون در بارداری

پیشگیری از بروز مشکل ترومبوز ورید عمقی (DVT) با مدیریت کردن برخی فاکتورهای خطرناک و ریسکی امکان پذیر است که در ادامه به چند مورد از آن ها اشاره کرده ایم:

• در صورت چاق بودن باید وزن خود را کاهش دهید
• از یکجا نشستن و ثابت بودن برای مدت طولانی اجتناب کنید
• در حالت نشسته یا دراز کشیده بر روی تخت حتما پاهای خود را در ارتفاع قرار دهید
• از مصرف داروهای دز بالای استروژن اجتناب کنید
• پس از عمل جراحی، هر روز چند بار از روی تخت بلند شوید، از بند های فشرده و مخصوص برای پا استفاده کنید. همچنین استفاده از جوراب های بلند کشی پیشنهاد می شود.
• در صورت تجویز توسط پزشک می توانید از وارفارین یا هپارین جهت جلوگیری از لختگی خون استفاده کنید.

تشخیص ترومبوفلبیت عمقی

پزشکان این مشکل را به کمک آزمایش های تصویری از جمله سونوگرافی داپلر، ونوگرافی، سی تی اسکن و پلتیسموگرافی امپدانس تشخیص می دهند.

برای رسیدن به تشخیص قطعی و اعمال تمهیدات درمانی، معاینات بالینی به تنهایی کافی نیست . رایجترین روش تشخیصی در مورد لخته خون در پا سونوگرافی داپلر رنگی است که بایستی توسط فرد آموزش دیده و ماهر صورت پذیرد.
بسته به وضعیت عمومی بیمار ممکن است درمان سرپایی بوده و یا در برخی موارد نیاز به بستری در بیمارستان باشد. درمان شامل داروهای تزریقی و خوراکی،، پوشیدن جوراب طبی و راه افتادن و پیاده روی زود هنگام طبق نظر پزشک است . در زمان استراحت بایستی پای بیمار بالاتر از سطح بدن قرار گیرد و در موارد پیشرفته بیماری از روشهای درمانی پیچیده تر استفاده می شود.

درمان ترومبوفلبیت عمقی پا

پروسه درمانی ترومبوز ورید عمقی پا (DVT ) برای هر بیمار متناسب با شرایط خاص شخصی سازی می شود. معمولا جهت جلوگیری از لخته شدن بیشتر خون در رگ ها، داروهای ضد انعقاد خون توسط پزشک تجویز می شوند. با مصرف این داروها، ریسک جدا شدن لخته خون و رسیدن آن به شریان های ریوی کاهش خواهد یافت. در سال 2016، دستورالعمل های جدیدی برای درمان این مشکل توسط کالج پزشکان آمریکا ارائه گردید.

در برخی از موارد خاص، درمان ترومبوز ورید عمقی بزرگ در پا به کمک عمل جراحی صورت می گیرد. چرا که مصرف داروهای منعقدکننده خون نمی تواند به آن ها کمکی کند.

لخته خون در پا نشانه چیست

درمان دارویی بیماری DVT

داروهای ضد لخته اساس درمان در بیماری DVT را تشکیل می دهد. داروهای تزریقی شامل هپارین و انوکساپارین و داروی خوراکی وارفارین است.
دارو درمانی در بیماری DVT حداقل 3 تا 66 ماه طول می کشد و در مواردی ممکن است نیاز به مصرف دارو برای مدت زمان طولانی تر باشد .
مهمترین عارضه جانبی این داروها خونریزی است که بیمار به محض مشاهده علایمی مانند کبودی پوست، خونریزی غیر عادی و مشابه آن بایستی هرچهه سریعتر به پزشک مراجعه کند.

پوشیدن جوراب واریس

پس از مداخلات اولیه پزشکی، مهمترین اقدام جهت پیشگیری و درمان عوارض بیماری DVT ، پوشیدن جوراب طبی (کلاس 2 ) در تمام مدت روز بمدت 2 سال است. نیاز به پوشیدن جوراب شبها در حین خواب و در حالت درازکش نیست.

برای درمان ترومبوفلبیت عمقی چه جورابی مناسب است؟

اگر لخته خون در رگ های ساق باشد، جوراب زیر زانو کافی است. ولی در صورت درگیری عروق ران، جوراب طبی بهتر است بلند و تا کشاله ران باشد. معمولاا پس از اقدامات اولیه پزشکی به بیمار توصیه می شود ضمن پوشیدن جوراب طبی، روزانه چند بار پیاده روی کند.اکثرا با رعایت مجموعه اقدامات یاد شده، وضعیت پای بیمار بهبود خواهد یافت.

سندرم پس از لخته خون یا PTS

در تعدادی از بیماران، علیرغم همه اینها ممکن است بمرور پا متورم و دردناک شود و در پائین ساق پوست نازک و تغییر رنگ در پوست ظاهر شود. حتی در مراحلل پیشرفته اطراف قوزک ممکن است زخم شود.به این وضعیت اصطلاحا سندرم پس از لخته یا PTS می گویند.

درمان سندرم لخته خون

درمان PTS در واقع باز کردن مسیر رگ لخته شده بوسیله بالون و استنت است که تیر ماه سال 1390 این روش درمانی در ایران برای اولین بار توسط دکترر اقدسی با موفقیت انجام شد. از آن زمان روش درمانی مذکور به تدریج در ایران رواج یافت. در حال حاضر در بعضی از بیمارستانهای بزرگ از جمله بیمارستان شهید رجایی و بیمارستان قلب تهران و بیمارستان سینا نیز انجام می پذیرد .

هشدارهای مهم برای مبتلایان به بیماری DVT

  1. داروی خود را به موقع و طبق نظر پزشک میل کنید.
  2. قطع مصرف دارو نباید به هیچ عنوان خودسرانه باشد و تحت هر شرایطی مقدار داروی مصرفی و قطع مصرف را بایستی پزشک تعیین کند.
  3. آزمایشات درخواست شده بموقع انجام و به اطلاع پزشک برسد.
  4.  به محض مشاهده  علایم مشکوک به خونریزی دارو را قطع و بلافاصله به اورژانس بیمارستان مراجعه کنید.
  5. در صورت بروز سردرد شدید غیر عادی و یا اختلال هوشیاری بیمار را به اورژانس بیمارستان انتقال دهید.
  6. طبق نظر پزشک جوراب طبی مناسب را تهیه و استفاده نمایید.
  7. جوراب طبی که بر اساس اندازه گیری و سایز پای بیمار تجویز میشود از مهمترین ارکان درمان است و توصیه میشود  بمدت 2 سال پوشیده شود.
  8. در صورت مراجعه به مراکز درمانی حتما آنها را از مصرف دارو و مقدار ان مطلع سازید.

اعتیاد و لخته شدن خون در رگهای عمقی

متاسفانه در سال های اخیر، معتادان تزریقی بدلایل مختلف برای تزریق مواد مخدر از رگ های کشاله  ران استفاده می کنند. از جمله این دلایل عبارتند از:

1-  راحت تر بودن تزریق در محل کشاله  ران

2-   مانند دست و بازو، جای سوزن تزریق در معرض دید نمی باشد

و متاسفانه بمرور دچار عوارض ناشی از این تزریق می شوند.

یکی از عوارض شایع اینگونه تزریق، لخته شدن خون در پا می باشد. گاهی از اوقات لخته عفونی است و بسیار خطرناک است و می تواند کشنده و یا شدیدا ناتوان کننده باشد.

این بیماران بدلیل تزریق مکرر و  ایجاد لخته های مکرر، در دراز مدت دچار دردهای  شدید پا شده و امکان فعالیت نرمال از ان ها گرفته می شود و گاهی از اوقات حتی در استراحت هم آرامش ندارند و بناچار به تزریق بیشتر مواد مخدر روی می اورند. این سیکل معیوب ادامه داشته و بمرور بیشتر در این گرداب غوطه ور می شوند.

 پروتکل کلینیک واریس برای درمان DVT

کلینیک فوق تخصصی درمان واریس پا دکتر مهرداد اقدسی

برای پرسش از دکتر بر روی لینک مشاوره پزشکی کلیک کنید.

همراهان گرامی

اگر در خصوص روش درمان واریس پا و هزینه درمان واریس مشورت می خواهید در قسمت پرسش و پاسخ لطفا عکس از پاها در حالت ایستاده و در نورکافی (پشت پا-جلو و کنارپا) ارسال بفرمایید

مقالات مرتبط

نظرات بسته شده است، اما بازتاب و پینگ باز است.